ساعت ۱٢:۱٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/٥/۳  

 

 

شاهنامه (۳)

 

 

 

گفتار اندر آفرينش مردم

 

 

چو   زين   بـگذري   مردم   آمد   پديد

 

شد   اين   بـندها  را  سراسر  کـليد

 

سرش  راست  بر شد چو سرو بلند

 

بـه    گـفـتار   خوب   و   خرد   کاربند

 

پذيرنده    هوش    و    راي    و   خرد

 

مر   او   را   دد   و   دام   فرمان   برد

 

ز      راه     خرد     بـنـگري     اندکي

 

کـه  مردم  به  معني چه باشد يکي

 

مـگر   مردمي   خيره  خواني  همي

 

جز   اين   را  نـشاني  نداني  هـمي

 

ترا      از      دو     گيتي     برآورده‌اند

 

بـه    چـندين    ميانـچي   بپرورده‌اند

 

نخسـتين    فـطرت    پـسين   شمار

 

تويي   خويشتـن   را  بـه  بازي  مدار

 

شـنيدم     ز     دانا    دگرگونـه    زين

 

چـه     دانيم     راز     جـهان    آفرين

 

نگـه   کـن   سرانجام   خود  را  ببين

 

چو    کاري   بيابي   ازين   بـه   گزين

 

بـه  رنـج  اندر  آري  تنت  را  رواست

 

که خود رنج بردن به دانش سزاست

 

چو  خواهي  کـه  يابي  ز  هر بد رها

 

سر     اندر    نياري    بـه    دام    بـلا

 

نـگـه     کـن    بدين    گنـبد    تيزگرد

 

کـه  درمان  ازويست  و  زويست درد

 

نـه     گشـت    زمانـه    بفرسايدش

 

نـه    آن    رنـج   و   تيمار   بـگزايدش

 

نـه   از   جنبـش   آرام   گيرد  هـمي

 

نـه   چون   ما  تباهي  پذيرد  هـمي

 

ازو   دان   فزوني   ازو   هـم   شـمار

 

بد     و    نيک    نزديک    او    آشـکار

 

از  ياقوت  سرخست  چرخ  کـبود

 

نه  از  آب  و گرد و نه از باد و دود

 

به چندين فروغ و به چندين چراغ

 

بياراسـتـه   چون   به   نوروز  باغ

 

روان      اندرو      گوهر     دلـفروز

 

کزو   روشـنايي   گرفتسـت   روز

 

ز    خاور    برآيد    سوي    باخـتر

 

نـباشد  ازين  يک  روش راست‌تر

 

ايا    آنـکـه    تو    آفتابي   هـمي

 

چه  بودت که بر من نتابي همي

 

 

 

شاهنامه (۲)

 

 

 

 

گفتار اندر آفرينش عالم (۱)

 

 

از    آغاز    بايد    کـه    داني   درسـت

 

سر     مايه    گوهران    از    نـخـسـت

 

کـه     يزدان     ز    ناچيز    چيز    آفريد

 

بدان       تا       توانايي       آرد      پديد

 

سرمايه       گوهران       اين       چـهار

 

برآورده       بي‌رنـج       و       بي‌روزگار

 

کي       آتـشي      برشده      تابـناک

 

ميان   آب   و   باد   از   بر   تيره   خاک

 

نخسـتين   که  آتش  به  جنبش  دميد

 

ز   گرميش   پس  خـشـکي  آمد  پديد

 

وزان    پـس    ز    آرام   سردي   نـمود

 

ز    سردي    هـمان    باز    تري   فزود

 

چو   اين   چار   گوهر  بـه  جاي  آمدند

 

ز    بـهر    سـپـنـجي    سراي    آمدند

 

گـهرها     يک     اندر    دگر    ساخـتـه

 

ز       هرگونـه       گردن      برافراخـتـه

 

پديد       آمد      اين      گـنـبد      تيزرو

 

شـگـفـتي          نـماينده          نوبـه‌نو

 

ابرده    و   دو   هـفـت   شد   کدخداي

 

گرفـتـند     هر     يک     سزاوار    جاي

 

در    بـخـشـش    و    دادن   آمد   پديد

 

ببـخـشيد    دانا   چـنان   چون   سزيد

 

فـلـکـها    يک   اندر   دگر   بسته   شد

 

بـجـنـبيد    چون    کار    پيوسته    شد

 

چو دريا و چون کوه و چون دشت و راغ

 

زمين   شد   بـه   کردار  روشـن  چراغ

 

بـباليد       کوه       آبـها       بر      دميد

 

سر    رسـتـني    سوي   بالا   کـشيد

 

زمين     را     بـلـندي     نـبد     جايگاه

 

يکي    مرکزي    تيره    بود    و   سياه

 

سـتاره     برو    بر    شگـفـتي    نـمود

 

بـه    خاک    اندرون   روشـنائي   فزود

 

هـمي   بر   شد   آتـش  فرود  آمد  آب

 

هـمي    گـشـت    گرد    زمين   آفتاب

 

گيا    رسـت   با   چند   گونـه   درخـت

 

بـه   زير  اندر  آمد  سرانشان  ز  بخـت

 

بـبالد      ندارد      جز      اين     نيرويي

 

نـپويد     چو     پيوندگان    هر    سويي

 

وزان   پـس   چو   جنـبـنده   آمد   پديد

 

همـه    رسـتـني    زير   خويش   آوريد

 

خور   و   خواب   و   آرام   جويد  هـمي

 

وزان     زندگي     کام    جويد    هـمي

 

نـه    گويا    زبان    و    نـه   جويا   خرد

 

ز    خاک    و   ز   خاشاک   تـن   پرورد

 

نداند     بد     و     نيک     فرجام     کار

 

نـخواهد       ازو       بـندگي       کردگار

 

چو      دانا      توانا      بد      و     دادگر

 

ز     ايرا    نـکرد    ايچ    پـنـهان    هـنر

 

چـنينـسـت      فرجام      کار     جـهان

 

نداند     کـسي     آشـکار     و    نـهان

 

 

 

گفتار اندر آفرينش عالم (۲)

 

 

چو   زين   بـگذري   مردم   آمد   پديد

 

شد   اين   بـندها  را  سراسر  کـليد

 

سرش  راست  بر شد چو سرو بلند

 

بـه    گـفـتار   خوب   و   خرد   کاربند

 

پذيرنده    هوش    و    راي    و   خرد

 

مر   او   را   دد   و   دام   فرمان   برد

 

ز      راه     خرد     بـنـگري     اندکي

 

کـه  مردم  به  معني چه باشد يکي

 

مـگر   مردمي   خيره  خواني  همي

 

جز   اين   را  نـشاني  نداني  هـمي

 

ترا      از      دو     گيتي     برآورده‌اند

 

بـه    چـندين    ميانـچي   بپرورده‌اند

 

نخسـتين    فـطرت    پـسين   شمار

 

تويي   خويشتـن   را  بـه  بازي  مدار

 

شـنيدم     ز     دانا    دگرگونـه    زين

 

چـه     دانيم     راز     جـهان    آفرين

 

نگـه   کـن   سرانجام   خود  را  ببين

 

چو    کاري   بيابي   ازين   بـه   گزين

 

بـه  رنـج  اندر  آري  تنت  را  رواست

 

که خود رنج بردن به دانش سزاست

 

چو  خواهي  کـه  يابي  ز  هر بد رها

 

سر     اندر    نياري    بـه    دام    بـلا

 

نـگـه     کـن    بدين    گنـبد    تيزگرد

 

کـه  درمان  ازويست  و  زويست درد

 

نـه     گشـت    زمانـه    بفرسايدش

 

نـه    آن    رنـج   و   تيمار   بـگزايدش

 

نـه   از   جنبـش   آرام   گيرد  هـمي

 

نـه   چون   ما  تباهي  پذيرد  هـمي

 

ازو   دان   فزوني   ازو   هـم   شـمار

 

بد     و    نيک    نزديک    او    آشـکار

 

از  ياقوت  سرخست  چرخ  کـبود

 

نه  از  آب  و گرد و نه از باد و دود

 

به چندين فروغ و به چندين چراغ

 

بياراسـتـه   چون   به   نوروز  باغ

 

روان      اندرو      گوهر     دلـفروز

 

کزو   روشـنايي   گرفتسـت   روز

 

ز    خاور    برآيد    سوي    باخـتر

 

نـباشد  ازين  يک  روش راست‌تر

 

ايا    آنـکـه    تو    آفتابي   هـمي

 

چه  بودت که بر من نتابي همي

 

 

 

 

شاهنامه (1)

 

 

 

آغاز کتاب

 

 

 

بـه    نام    خداوند    جان   و   خرد

 

                 کزين     برتر     انديشـه    برنـگذرد 

 

خداوند     نام    و    خداوند    جاي

 

خداوند     روزي     ده     رهـنـماي

 

خداوند   کيوان   و   گردان  سـپـهر

 

فروزنده    ماه   و   ناهيد   و   مـهر 

 

ز  نام  و  نشان  و  گمان برترسـت

 

نـگارنده     بر     شده     پيکرسـت 

 

بـه      بينـندگان      آفرينـنده      را

 

نـبيني    مرنـجان   دو   بينـنده   را

 

نيابد     بدو     نيز     انديشـه    راه

 

کـه   او   برتر   از  نام  و  از  جايگاه 

 

سخن  هر  چه  زين گوهران بگذرد

 

نيابد     بدو    راه    جان    و    خرد 

 

خرد   گر   سخـن   برگزيند  هـمي

 

هـمان   را  گزيند  که  بيند  هـمي 

 

ستودن نداند کس او را چو هست

 

ميان   بـندگي   را   ببايدت  بسـت

 

خرد را و جان را همي سنجد اوي

 

در  انديشه  سخته کي گنجد اوي

 

بدين   آلـت   راي   و  جان  و  زبان

 

سـتود    آفرينـنده    را   کي   توان

 

به هستيش بايد که خستو شوي

 

ز    گفـتار   بي‌کار   يکـسو   شوي 

 

پرسـتـنده   باشي   و  جوينده  راه

 

بـه  ژرفي  به  فرمانش  کردن نگاه 

 

توانا     بود     هر    کـه    دانا    بود 

 

ز     دانـش     دل    پير    برنا    بود 

 

از  اين  پرده  برتر سخن‌گاه نيست

 

ز هستي مر انديشه را راه نيست

 

ستايش خرد

 

 

 

کـنون     اي     خردمـند    وصـف    خرد

 

بدين      جايگـه      گـفـتـن     اندرخورد

 

کـنون    تا    چـه   داري   بيار   از   خرد

 

کـه     گوش     نيوشـنده    زو    برخورد

 

خرد    بـهـتر    از   هر   چـه   ايزد   بداد

 

سـتايش    خرد    را   بـه   از   راه   داد

 

خرد    رهـنـماي    و    خرد   دلگـشای

 

خرد   دسـت  گيرد  بـه  هر  دو  سرای

 

ازو     شادماني     وزويت    غـميسـت

 

وزويت     فزوني     وزويت     کـميسـت

 

خرد     تيره    و    مرد    روشـن    روان

 

نـباشد    هـمي   شادمان   يک   زمان

 

چـه    گـفـت   آن   خردمند   مرد   خرد

 

کـه     دانا     ز     گـفـتار     از    برخورد

 

کـسي    کو   خرد   را   ندارد   ز   پيش

 

دلـش   گردد   از   کرده   خويش   ريش

 

هـشيوار        ديوانـه        خواند       ورا

 

هـمان     خويش     بيگانـه    داند    ورا

 

ازويي   بـه   هر   دو   سراي  ارجـمـند

 

گـسـسـتـه     خرد    پاي    دارد    ببند

 

خرد   چشـم   جانست   چون   بنـگری

 

تو   بي‌چشم   شادان  جهان  نسـپری

 

نخـسـت   آفرينـش   خرد   را   شناس 

 

نگهـبان   جانـسـت   و   آن   سه  پاس

 

سه پاس تو چشم است وگوش و زبان

 

کزين  سـه  رسد  نيک  و  بد بي‌گـمان

 

خرد   را   و   جان   را  کـه  يارد  سـتود

 

و   گر   مـن   ستايم   کـه  يارد  شـنود

 

حکيما  چو کس نيست گفتن چه سود

 

ازين   پـس   بـگو   کافرينش   چـه   بود

 

تويي        کرده        کردگار        جـهان

 

بـبيني     هـمي     آشـکار    و    نـهان

 

بـه     گـفـتار     دانـندگان    راه    جوی

 

بـه  گيتي  بپوي  و  به  هر کس بـگوی

 

ز   هر  دانشی  چون  سخن  بـشـنوی  از

 

آموخـتـن     يک     زمان    نـغـنوی

 

چو    ديدار   يابی   بـه   شاخ   سـخـن

 

بدانی کـه دانـش   نيابد   بـه   مـن